Laguna - Bukmarker - Srbija među kletvama i zakletvama – Prikaz romana „Kletvenik“ Biljane Gojković - Knjige o kojima se priča
VestiIntervjuiPromocijeAkcijeKnjiževni klubPrikazi#knjigoljupci#TriRajkeVideoKolumneNagradeKalendar

Srbija među kletvama i zakletvama – Prikaz romana „Kletvenik“ Biljane Gojković

Kada se zaroni u epohu ranog srpskog srednjeg veka, nije uvek lako ne ustuknuti pred tom riznicom čije nas blago mami da nakon jednog otkrića idemo u nova i još dublja istraživanja, tim pre što svako novo saznanje može doneti i razočaranje o tome koliko smo ranije malo znali o istoriji srpskih zemalja u stolećima pre velikog župana Stefana Nemanje, čije se ime i danas redovno uzima kao sinonim za temelj srpske državnosti.

Koliko su vladari iz dinastije Nemanjić, ponekad i iz opravdanih istorijskih razloga, bacili u zasenak sve svoje prethodnike, svedoče i knjige koje govore o srpskoj povesti od sedmog do dvanaestog veka, jer uglavnom se već u njihovim naslovima ili podnaslovima ističe da je u pitanju vreme „pre Nemanjića“ – ali, drugačije se ne bi ni moglo savremenom čitaocu preciznije ukazati na to o kom o kom je periodu srpske istorije reč.

Otpočevši sagu o vladarima iz dinastije Višeslavić romanom „Veliki knez“, Biljana Gojković nije ustuknula pred istorijskom riznicom koju je otvorila, pa je nakon priče o srpskim zemljama u vreme kneza Petra Gojnikovića podarila čitaocima nastavak u vidu romana „Kletvenik“, u kome je dala slikovit presek političkih, kulturoloških i emotivnih sukoba i protivurečnosti tokom jednog kratkog perioda kada se kao neprikosnoveni vođa srpske vlastele nametnuo knez Pavle Branović, ali ne kao samostalni vladar, nego kao kletvenik bugarskog cara.

Možda će i reč koja je odabrana za naslov romana delovati zbunjujuće savremenom čitaocu, naviklom da češće čuje termin vazal, ali u samoj epohi o kojoj je reč upravo su se kletvenicima nazivali oni koji bi se uz pomoć jače susedne sile istakli među svojim velmožama kao vrhovni vladari, ali bi i nakon preuzimanja prestola ostali potčinjeni onome koji im je pomogao da se domognu tog zavidnog položaja, što nije bilo neobično u kontekstu pravila koja su važila za srednjovekovni feudalizam, ali iz današnje perspektive zaista može izgledati neobično, pa i paradoksalno.

Da paradoks bude veći, neretko se dešavalo da prognani velmoža povrati svoje posede i zavlada nad svojim sunarodnicima tek pomoću strane vojske koja je maltene do juče bila smatrana neprijateljskom, ali da bi se to lakše razumelo, treba znati da narodnost i nacionalnost nisu u srednjem veku imale značenje koje se bezrezervno može izjednačiti sa današnjom terminologijom, a i samom je narodu ponekad bilo svejedno da li porez plaća srpskom, bugarskom ili vizantijskom gospodaru, no poraženi i poniženi velikaši umeli su da iskoriste taj paradoksalni momenat i da vladara koji je uživao zaštitu strane sile oklevetaju kao tuđinskog slugu, čime bi se otvorio nesmetani put za nove razmirice i sukobe.

Čitajući roman „Kletvenik“, imaćemo osećaj da smo i sami otišli u epohu kneza Pavla Branovića, da smo prokrstarili Balkanskim poluostrvom od Splita do Carigrada, da smo istovremeno bili i u Raškoj i u Travuniji, i po bosanskim planinama i na jadranskim obalama, da smo razgovarali i sa knezom koji je bugarski vazal i sa kneževićem koji prognan živi u Carigradu, pa ćemo tako sagledati svaku stranu u tragičnom sukobu i za postupke svakog učesnika naći razumevanje – toliko je Biljana Gojković uspela da prodre u srž ranog srpskog srednjeg veka i da neverovatnom slikovitošću dočara ne samo bojna polja i gradske zidine, nego i najintimnije odaje članova vladarske porodice.

Stoga posebnu draž romanu daju ženski likovi, preko kojih se najčešće prelamaju sve protivurečnosti u kojima su se našle srpske zemlje, a sa njima i srpska vlastela, tako da ćemo zaista u nekim momentima poverovati da smo priču čuli od neposredno od žena koje možda nisu učestvovale u bojevima i diplomatskim nadmudrivanjima, ali su i iz senke svojih odaja umele da u presudnim trenucima odigraju važnu ulogu, tako da su njihove kletve upućene novom vladaru često bile jače nego zakletva koju je taj vladar položio stranim gospodarima dok je u njihovoj zemlji bio prognanik i zatočenik.
 
Autor: Dušan Milijić


Podelite na društvenim mrežama:

Povezani naslovi
životinje kao književni junaci laguna knjige Životinje kao književni junaci
17.09.2021.
Bilo da su samo ljubimci glavnog junaka, bilo alegorija u koju je autor uvio ideju, životinje kao književni junaci prirastaju srcu ponekad i mnogo više od samih protagonista. S vremenom neki od ovih l...
više
margaret atvud o distopijskim romanima koji su je inspirisali da napiše sluškinjinu priču  laguna knjige Margaret Atvud o distopijskim romanima koji su je inspirisali da napiše „Sluškinjinu priču“
17.09.2021.
Način na koji Margaret Atvud na stranicama svog distopijskog remek-dela „Sluškinjina priča“ preobražava američku demokratiju u diktaturu već više od tri decenije kod čitalaca izaziva zaprepašćenje i n...
više
kako ezoterički projekat jednog profesora koristi romane da bi predvideo sledeći rat laguna knjige Kako „ezoterički“ projekat jednog profesora koristi romane da bi predvideo sledeći rat
17.09.2021.
U nemačkom gradu Tibingenu, tri univerzitetska profesora su osmislila 2017. godine projekat Kasandra – incijativu koja predlaže da se romani koriste u proučavanju političkih situacija. Ideja jeste bil...
više
šta je aktuelno u žanrovima koje čitamo laguna knjige Šta je aktuelno u žanrovima koje čitamo
17.09.2021.
U izdavačkoj industriji popularnost književnih žanrova se menja shodno interesovanjima čitalaca. U vremenima kada je sve neizvesno, teško je odrediti da li je baš vaš roman ono što zadovoljava trenutn...
više

Naš sajt koristi kolačiće koji služe da poboljšaju vaše korisničko iskustvo, analiziraju posete sajtu na sajtu i prikazuju adekvatne reklame odabranoj publici. Posetom ovog sajta, vi se slažete sa korišćenjem kolačiča u skladu sa našom Politkom korišćenja kolačiča.