Laguna - Bukmarker - Prikaz romana „I živ i mrtav“: Nikada nismo samo na jednoj strani - Knjige o kojima se priča
VestiIntervjuiPromocijeAkcijeKnjiževni klubPrikazi#knjigoljupci#TriRajkeVideoKolumneNagradeKalendar

Prikaz romana „I živ i mrtav“: Nikada nismo samo na jednoj strani

Ivan Zlatković (1962), književnik i posvećeni istraživač narodne književnosti, u četvrtom romanu naslovljenom „I živ i mrtav“, objavljenom u izdanju Lagune krajem 2020. godine, bavi se hajdučijom u periodu između dva svetska rata na precizno omeđenom prostoru Aranđelovca i okoline. Iako nastalo na osnovu temeljno proučenih izvora o stvarnim događajima na području koje je u srpskoj književnosti živopisno opisao još Svetolik Ranković, potkrepljeno citatima iz periodike, pisanim i vizuelnim svedočanstvima, Zlatkovićevo najnovije ostvarenje je roman u kome lokalno i pojedinačno na najbolji način dobijaju univerzalno značenje. I istina se izmišlja, navodi pisac Maćadove reči na samom kraj teksta, podstičući čitaoca da upravo na mestu gde se ukrštaju faktografsko i fanatazmagorično traži dublji smisao pročitanog.

Stalni sukob onih koji su izašli izvan granica zakonom dozvoljenog, pritom iskoračivši i iz ljudskog, sa onima koji ih zbog počinjenih zlodela gone, zatvaraju, kažnjavaju, ali i iz ličnih interesa sa njima najbliže sarađuju, tema je kojoj Zlatković prilazi sa istorijske distance, sugestivno progovarajući o večnom zlu, pohlepi, osveti, a nadasve o strahu gonjenih i progonitelja kao najvećoj slabosti koja pojedinca navodi na greh i nepočinstva. Njegovi junaci su prestupnici za koje, sa izuzetkom onih koji su uspeli da se domognu političkih pozicija, zbog straha od kazne i odmazde zapravo nema povratka na uobičajeni, porodični način života. Upravo takvi hajduci, lišeni romantičnog oreola boraca za oslobođenje ili odmetnika zbog socijalne ili kakve druge nepravde, Jovaš, Varnava i njihovi saučesnici koji ostrvljeni lutaju za plenom i narednom žrtvom, njihove putene i proračunate milosnice i prevrtljivi jataci, policija koja po pravilima službe ili iz ličnog intresa vodi iscrpljujuću istragu i neprestanu poteru uz pomoć razgranate mreže doušnika – snažni su, uverljivi i živopisni književni likovi. Od njihovih doživljaja ispripovedanih sa različitih stanovišta, jezički autentičnih svedočanstava samih aktera i očevidaca, kao i deskriptivnih epizoda koje su ahronološki nizane, Zlatković stvara dramatičnu i veoma uzbudljivu priču o čoveku koga u potpuni posed zla zapravo ne odvode želja za avanturom, socijalna pobuna ili nadljudsko herojstvo, već nemogućnost da se uhvati ukoštac sa bedom, mukotrpnim radom i tako preživi vlastiti vek u učmaloj, nedovoljno razvijenoj sredini koja je zahvaćena snažnim političkim trvenjima. Nemoćan da hrabro opstojava u svakodnevnoj borbi za nasušno, on prvom pljačkom ili ubistvom prelazi na drugu stranu i sam postaje žrtva svog zločina. Ucenjenih glava, hajduci kao gonjene zveri pokušavaju da umaknu danonoćnoj poteri i ostanu u životu, sve više se udaljavajući od onog ljudskog u sebi. Surovi prema slabijem, bezdušni pred često i nasumice odabranim žrtvama, ozvereni tako da sam pomen njihovih imena parališe pojedince bez zaštite u državi koja se iz mnoštva razloga neefikasno bori sa kriminalom, oni su glavni nosioci radnje u Zlatanovićevom romanu. Ali, posebnu dimenziju ovom književnom delu koji prohodnijim čine registri navedeni kao integralni deo teksta, daje čitava galerija likova koji su vredan prilog književnoj predstavi ovdašnjeg mentaliteta. U njoj su psihološki profili srčanih i putenih hajdučkih ljubaznica, kockara, potkupljivih apsandžija, zelenaša, mehandžija, žandarma, žitelja neprosvećenog i mržnjom zatrovanog sveta. Svi oni svoje dane i noći provode na rubu egzistencije, i živi i mrtvi u isti čas, došavši do konačne spoznaje ili još uvek čekajući na nju. Sažeta u misli vodnika Kuzbabića da se dobro ne plaši zla, niti zlo dobrog, ona Zlatkovićevog čitaoca, između ostalog, opominje na ono što svi, skoro bez izuzetka, olako zaboravljamo: da nikada nismo samo na jednoj strani.

Autor: Olivera Nedeljković


Podelite na društvenim mrežama:

Povezani naslovi
lektira na korak od vas  laguna knjige Lektira na korak od vas!
12.08.2022.
Druga polovina avgusta savršen je period da svoje školarce polako pripremate za školu. U svim Delfi knjižarama, kao i na sajtovima laguna.rs i delfi.rs, možete pronaći lektiru za osnovnu i sred...
više
 knjiga o fotografiji albaharija i radakovića u konkurenciji za nagradu dksg laguna knjige „Knjiga o fotografiji“ Albaharija i Radakovića u konkurenciji za nagradu DKSG
12.08.2022.
U konkurenciji za nagradu Doma kulture „Studentski grad“ za najbolju knjigu nefikcijske proze, među pet naslova našla se i „Knjiga o fotografiji“ Davida Albaharija i Žarka Radakovića. Kao i u prvoj...
više
kako je tiktok postao mašinerija za bestselere laguna knjige Kako je TikTok postao mašinerija za bestselere
11.08.2022.
BookTok, na kome entuzijastični čitaoci dele preporuke za čitanje, počeo je kao inovacija, da bi postao oslonac izdavačke industrije, ali i dominantan pokretač prodaje beletrističkih dela. Veliki broj...
više
džon berent o zaostavštini romana ponoć u vrtu dobra i zla  laguna knjige Džon Berent o zaostavštini romana „Ponoć u vrtu dobra i zla“
11.08.2022.
Pre više od dve decenije knjiga „Ponoć u vrtu dobra i zla“ predstavila je Savanu ostatku sveta. Pisac Džon Berent je ponovo posetio ovaj grad 2015. godine. Objasnite nam kako se grad promenio o...
više

Naš sajt koristi kolačiće koji služe da poboljšaju vaše korisničko iskustvo, analiziraju posete sajtu na sajtu i prikazuju adekvatne reklame odabranoj publici. Posetom ovog sajta, vi se slažete sa korišćenjem kolačiča u skladu sa našom Politkom korišćenja kolačiča.